De feiten over interval vasten deel 1: Afslanken

Het is al een tijdje een trend, interval vasten (IV), voor betere sportprestaties en doorbreken van de afslankplateau's. Het idee is, dat maaltijden overslaan of sapdagen inlassen, leidt tot een metabole verandering in het lichaam. Hiermee zouden doorbraken geforceerd kunnen worden. In dit artikel gaan we de claims en het onderliggende bewijs bij afslanken toetsen.

Dit artikel is het eerste uit een drieluik:

• Feiten over interval vasten 1: Afslanken
• Feiten over interval vasten 2: Sportprestaties (Kennisnet)
• Feiten over interval vasten 3: Insulinegevoeligheid (Kennisnet)

De claims

Verschillende onderzoeken die het effect van IV op lichaamscompositie onderzochten, hadden geen controlegroep (Heilbronn LK 2005, Halberg N 2005). De eerste gecontroleerde interventie (Stote KS 2007) liet een mogelijk voordeel zien van interval vasten.

Er was sprake van 8 weken 1 maaltijd per dag en 8 weken 3 maaltijden per dag protocol. De 14 vrouwen en 7 mannen vormden hun eigen controlegroep en er zat 11 weken tussen de interventie en de controlefase. Na het vasten verloren de deelnemers meer gewicht en aangezien er geen verschil werd aangetroffen in spiermassa en water, moet het vetverlies zijn geweest. De eerste overwinning voor IV aanhangers, zo lijkt het.

Met een uitval percentage van 28% op zo'n klein deelnemers aantal, is de statistische bewijslast bijzonder mager. De auteurs wijten dit aan een sterker hongergevoel bij een maaltijd per dag. Het echte probleem gaat ontstaan, als je weet dat de lichaamscompositie metingen werden uitgevoerd met bio-elektrische impedantie (BIA). Een weinig valide methode van meten, zeker bij (interval) vasten. Ook de auteurs geven dit toe en zonder goede meetpunten kan dit onderzoek nooit in de verdediging van IV worden gebruikt.

In een Nederlands onderzoek (Soeters MR 2009) werden 8 gezonde mannen op 2 weken interval vasten gezet, waarbij ze om de dag alleen maar water mochten drinken. Er werden allerlei metingen uitgevoerd, waaronder de insulinegevoeligheid en de spierbioposie, bloedanalyse voor hormoonschommelingen en het rustmetabolisme.

Het vasten gebeurde van 22:00u tot 18:00u de volgende dag, Ramadan stijl. De andere dagen moesten ze een voorgeschreven dieet volgen, dat erop gericht was om niet af te slanken. Deze bestond uit granen, fruit en zuivel (60 e%) en uit maaltijdshakes (40 e%). Ze werden twee maal per week gewogen en bij een kg verschil werd de voeding aangepast. Na twee weken werden de resultaten in kaart gebracht en ging er een herstelperiode van 4 weken in. Het is aannemelijk dat elk effect van het voorgaande protocol verdwenen zou zijn. De acht deelnemers gingen opnieuw een dieet periode van twee weken aan, alleen zonder vasten. Isolcalorische inname werd gewaarborgd tussen de eerste en de tweede interventie.

Er was geen significant verschil in gewichtsverlies of lichaamscompositie en de duur van twee weken is wellicht te kort voor echte resultaten. We zijn zelf niet zo gek op biomarkers, maar als we daar naar kijken, dan zie je dat na twee weken interval vasten, het rustmetabolisme voor het ontbijt een klein beetje (57 kcal/pd), maar significant, lager was dan na twee weken standaard dieet. Dit zou in strijd zijn met het idee, dat interval vasten helpt bij afslanken. Ook was er geen toename van mammalian target of rapamycine (mTOR), een belangrijke eiwit in het lichaam dat aanzet tot celgroei, onder ander nodig voor hypertrofie van spiermassa.

Een groter onderzoek (Harvie MN 2010) vondt plaats onder 105 vrouwen met overgewicht of obesitas. Ze werden verdeeld in een groep die 1.500 kcal per dag consumeerden of twee dagen per week genoegen moesten nemen met 645 kcal. Het komt ongeveer neer op -25 e% op de energiebalans.

De duur van de interventie was 6 maanden, waarin ze ongeveer 6 kg verloren. Ook waren er geen significante verschillen gevonden in leptine, CRP, LDL, IGF en trigliceriden gehaltes. Ook de insulinegevoeligheid was vergelijkbaar. Ook hier blijkt interval vasten even effectief als een normaal dieet bij afslanken.

Zo wordt het rustmetabolisme nauwkeurig vastgesteld

Conclusie

Onderzoeken die uitwijzen dat IV een voordeel biedt, zijn zonder controlegroep of hebben te kampen met meetproblemen door gebruik van bijvoorbeeld BIA. Alle onderzoeken, die controlegroepen hebben en valide meetmethodieken gebruikten, laten zien geen verschil zien in resultaat. Interval vasten lijkt geen superieur middel bij afslanken.