Krachttraining voor diabetespatiënten

Er is tegenwoordig gelukkig veel aandacht voor bewegen bij diabetes en dat wordt goed opgepikt in de fitness. Steeds vaker wordt er daarom gekozen voor krachttraining, mede ingegeven door Amerikaanse richtlijnen (ACSM / ADA 2010). De Nederlandse Diabetes Federatie is al blij als de diabetespatiënt de Nederlandse Norm voor Gezond Bewegen (NNGB) haalt. Krachttraining kan zeer nuttig zijn, zeker bij senioren. Er zijn dan ook zeker voordelen aan krachttraining voor diabetespatiënten, maar er zijn ook verschillende aandachtspunten, vooral voor de schouder.

De kwetsbare schouder

Hoewel er tegenwoordig vooral veel aandacht is voor de inspanningsfysiologie bij diabetes, lijkt er nog weinig bewustzijn voor de fysieke beperkingen van diabetes. Ook al is het wetenschappelijk aardig gefundeerd, je treft er in de nieuwste Amerikaanse richtlijnen van 2011 geen woord over. Gelukkig lopen we in Nederland met veel zaken voor op Amerika en kunnen we dus aandacht besteden aan bijvoorbeeld schouderklachten bij diabetes type 1 en 2 (Rechardt M 2010). De relatie werd al veel eerder gelegd, toen bleek dat diabetespatiënten meer complicaties hadden bij schouderoperaties (Rosenbloom AL 1996). Het weefsel herstelt langzamer, mogelijk door versuikering van het collageen (Ipolito E 1980). Het is dus zaak om onnodige wrijving te minimaliseren en langere hersteltijd te programmeren.

De overheadpress is een populaire krachtoefening, maar is het ook goed voor diabetespatiënten?

Boven de schouder

Bij armbewegingen boven het hoofd kan de deltoideus uitstekend zijn werk kan doen, maar heeft de neiging om tijdens de opgaande beweging, de schouderkop tegen het schouderdak te trekken. Dit leidt tot afklemming (impingement) van de rotator cuff pezen. Afklemming leidt altijd tot schade, maar bij voldoende herstel kan het verdragen worden. Bij diabetes echter, betekent het dat het herstel veel langer op zich laat wachten. De overhead press kan daarom het best vermeden worden bij diabetespatiënten!

Een korte animatie over schouderimpingement

Ook de populaire kettlebell swings kunnen het best onder de schouderlijn worden gehouden. Het draait bij kettlebells immers niet om de schouders, maar om de heupexplosie. De armen boven de schouderlijn zorgt al voor verminderde ruimte onder het schouderdak, maar bij een kettlebell swing met twee handen, zijn de schouders ook nog eens in endorotatie. De ruimte vermindert daardoor nog meer, hetgeen de kans op impingement alleen maar doet toenemen. Het afremmen van de kettlebell tot de schouderhoogte heeft ook nog eens als voordeel dat je de buikspieren en de latissimus traint.

De Amerikaanse swing is boven het hoofd en zorgt door de endoratie van de schouders voor meer afklemming.

Use it or lose it?

Ook voor diabetespatiënten is het belangrijk om de schouderfunctie te handhaven en het vermijden van bovenhandse bewegingen leidt mogelijk tot verlies van functie. Een goede backsquat is gebaat bij goede schoudermobiliteit. Je kunt daarom uitstekend mobiliserende en stabiliserende oefeningen doen voor de schouder. Dus wel bewegen, maar niet belasten van de bovenhandse beweging. Mocht je bijvoorbeeld om sportspecifieke redenen dan ook bovenhandse trainingen moeten doen, beperk krachttraining tot een maal per week en nooit tot uitputting, zodat het lichaam tijd krijgt om te herstellen.

Diabetes, een specialisatie

Diabetes begeleiden is eigenlijk een specialisatie

Bewegen is goed voor iedereen, maar eigenlijk is het trainen van diabetespatiënten een specialisatie. Je moet rekening houden met de glucoseniveau's, met afwijkende reacties van het zenuwstelsel, met eventuele depressie en met verminderd herstel. Het implementeren van de ACSM richtlijnen is zeker een goede eerste stap, maar het beste wat je kunt doen voor je clientèle is een goede opleiding volgen, die rekening houdt met alle factoren.

Conclusie

De verstoorde glucose huishouding heeft niet alleen invloed op hart- en vaten, maar op veel meer zaken, waaronder de kwaliteit van het bindweefsel. Deze herstelt aanzienlijk langzamer van trainingsschade. Daarom is het zaak om het aantal gevaarlijke oefeningen te beperken, ook al worden ze in goede vorm uitgevoerd. Vooral de schouder is kwetsbaar bij diabetes en krachttraining boven het hoofd zoals gebeurt met een overhead press kan daarom het best vermeden worden.