Met rugpijn op de crosstrainer? Wees voorzichtig!

De crosstrainer, ook wel elliptische trainer genoemd, is populair. Trainen op dit cardio apparaat is weinig belastend voor de knieën, omdat er geen landing is zoals op een loopband en omdat de beweeguitslag beperkt is. Daarnaast zijn de armen en benen in beweging, waardoor er mogelijk meer calorieën worden verbrand dan met hardlopen. Dit gewrichtsvriendelijke apparaat wordt daarom vaak voor verschillende klachten aanbevolen, waaronder rugpijn. Volgens onderzoeker Moreside wellicht niet voor iedereen geschikt.

Moreside, fysiotherapeute, heeft net als veel van haar collega's, patiënten die de crosstrainer heel prettig vinden. Dit geldt niet voor alle patiënten, want bij sommigen verergeren de klachten juist. Zij besloot daarom onderzoek te doen naar dit fenomeen, als onderdeel van haar promotie. Dit onderzoek maakt deel uit van een veel groter project, waarbij de rol van de heup bij rugpijn in kaart wordt gebracht. Inmiddels is duidelijk dat de heup een belangrijke rol speelt in rugpijn.

Het onderzoek

Een voorbeeld van een VICON analyse. De foto is niet uit het onderzoek.

Tijdens een presentatie op het Canadese congres voor de fysiotherapie, presenteerde de fysiotherapeute, haar onderzoek over crosstrainers en rugpijn. Het ging om een zogenaamde biomechanische analyse. Een groep van 43 jonge mannen gingen op snelheid van eigen keuze aan de slag op een crosstrainer. Vervolgens werd de snelheid met 30 procent verhoogd. Met behulp van een VICON analyse werd de houding tijdens de beweging geanalyseerd. Daarnaast werd de activiteit van de grote bilspier in kaart gebracht en de heupmobiliteit. De crosstrainer beweeganalyse werd afgezet tegen activiteit op een loopband.

Bevindingen

De VICON analyse liet duidelijk zien dat men op de crosstrainer verder naar voren gebogen is, wat belastend is voor de wervelkolom. Daarnaast is er meer rotatie in de wervelkolom en men weet uit biomechanische experimenten dat het buigen en draaien (zoals veel buikspier oefeningen voorschrijven), de degeneratie van de tussenwervelschijf bevordert. Bovendien was er minder extensie in de heup vergeleken met wandelen en dus ook minder activiteit van de bilspier. Deze bevindingen bleven consistent, ongeacht de handpositie en snelheid. Veel van deze beweegpatronen kwamen samen met een gebrekkige heupmobiliteit.

Overwegingen

De crosstrainer lokt een houding uit die niet bevorderlijk is, als er klachten zijn aan de tussenwervelschijven. Bij oudere mensen, die vaak meer gewrichtsproblemen hebben, dan discopathologie, kan de crosstrainer juist verlichtend werken. Ook als er sprake is van heuppijn, kan de crosstrainer (tijdelijk) een oplossing zijn om de bloedsomloop te stimuleren. Bij de geconstateerde gebrekkige heupmobiliteit, zul je een vooroverkanteling van het bekken waarnemen. Dit leidt tot meer druk op de lumbale wervelkolom en het SI gewricht.

Conclusie

De crosstrainer kan voor een groep mensen, een prettige manier zijn voor cardiotraining. Het lokt wel flexie en rotatie uit en dat is een biomechanisch ongunstig uitgangspunt bij rugpijn. Het effect wordt vooral versterkt als er sprake is van een beperkte heupmobiliteit. Als de klachten toenemen, dan is het raadzaam om meteen te stoppen en over te gaan op stevig wandelen, omdat daar de wervelkolom wel op een juiste manier wordt belast en de heup een volledige training krijgt.