Supervoeding special: Spelt

In elk magazine kun je het wel lezen. Je moet dit eten, want het bevat dat en daar hebben we weliswaar geen tekort aan, maar meer is toch beter. We hebben dan ook over de zogenaamde supervoeding. Dat kan gaan om een exotisch plantje, een wondervruchtje, de zwaar overhypte olijven, antioxidanten en alles waar maar een verdwaalde druppel onverzadigde vetzuren in te vinden is. We volgen deze biochemische onderzoeken natuurlijk wel, maar we publiceren er niet over, omdat we liever helpen dan hypen.  Omdat er toch misverstanden over ontstaan, gaan we hier wel aandacht aan besteden. De eerste in de serie gaat over spelt als alternatief van tarwe.

De claims

Spelt wordt ingezet als een superieur alternatief voor tarwe. Het alom aanwezige tarwe begint zijn glans wat te verliezen door de stijging van de glutenintolerantie, het ruim aanwezige fytinezuur waardoor mineraalopname wordt geremd en de relatief hoge glycemische belasting. Spelt, een Europees oergraan, zou op alle gebieden beter scoren en daarom een uitstekend alternatief zijn. De gluten zijn anders dan die van tarwe en daarom geen probleem zijn voor glutenintolerantie en coeliake. De lectines, natuurlijke afweerstoffen van de plant tegen consumptie, zijn van een ander soort dan in tarwe en daarom niet schadelijk.

Overwegingen

Er is inderdaad vastgesteld dat spelt een hoger eiwitgehalte heeft dan tarwe (Ranhottra 1996b, Marconi E 1999, Marques C 2007) en rijker is aan de meervoudig onverzadigde vetzuren (Marques C 2007). Deze combinatie zou mogelijk leiden tot een lagere glycemische index (Bonafaccia G 2000) en beter verzadigen (Bard JM 2003), volgens de onderzoekers. Tijdens deze onderzoeken is helaas geen rekening gehouden met het standaardiseren van de recepten. Een herhaling van deze test, maar nu goed, laat geen lagere glycemische index zien en ook geen beter verzadigingsgevoel (Marques C 2007).

De gluten zijn inderdaad anders en vanuit een culinair oogpunt bezien eigenlijk van mindere kwaliteit (Marconi E 1999). Er zijn in de praktijk positieve reacties van mensen die glutenintolerant zijn, maar met speltconsumptie geen probleem lijken te hebben. Dit is niet wetenschappelijk bevestigd en we hebben inmiddels verschillende keren meegemaakt, dat mensen toch opnieuw gluten en met name speltintolerant raken. Het is feitelijk gewoon te vroeg voor dit soort conclusies. Wel blijken mensen die tarwe allergie hebben, doorgaans in spelt een goed alternatief te hebben.

Hoewel er inderdaad meer meervoudig onverzadigde vetzuren in spelt zitten dan in tarwe, zitten er niet echt vetzuren in waar we een tekort aan hebben. Ze zijn weliswaar essentieel, maar we hebben bronnen zat. Het kan dus nooit een reden zijn om over te stappen op spelt.

De lectines in spelt zijn weliswaar niet identiek aan de WGA in tarwe, maar het is niet dat deze vrij is van lectines. Bij nadere bestudering is duidelijk dat het hier gaat om WGA varianten, waar nog weinig tot niets bekend is. De claim dat spelt niet de schadelijke lectines bevat, is voorbarig. Niet bestudeerd betekent helemaal niet, dat het per defintie veilig is. 

De meeste onderzoeken zijn gedaan naar meerdere soorten spelt, uit diverse windstreken, zodat de gedane uitspraken redelijk representatief zijn. Laat je daarom niet wegsturen met het argument dat het type dat je aangeboden krijgt, superieur is.

Mooi ambachtelijke video over brood productie met spelt. Bron: YouTube

Conclusie

Het mag duidelijk zijn dat we weinig op hebben met supervoeding, maar we houden het zeker allemaal bij. Het opkomende spelt, als alternatief voor tarwe, wordt gepromoot, omdat de overtuiging groeit dat tarwe (voor sommige mensen) nare kantjes heeft. De voorstanders van spelt claimen dat deze tekortkomingen van tarwe te ondervangen zijn met speltconsumptie, maar dat is voorbarig. Zo is de aanwezigheid van meer vetzuren, vooral een oplossing zonder probleem en is de geclaimde lage GI en een hoger verzadigingsgevoel, niet bevestigd in latere en betere onderzoeken. Ook is het nog maar de vraag of spelt een oplossing kan zijn voor glutenintolerantie. In een gevarieerd eetpatroon is de toevoeging van spelt weliswaar welkom, maar (voorlopig) niet als vervanging van tarwe. Wel kan het een bruikbaar alternatief zijn voor mensen die tarwe allergie hebben.