Trainen van de rotator cuff bij bovenhandse activiteiten

Rotator cuff

De vier spieren die samen de rotator cuff vormen, kunnen in functionele zin, het best vergeleken worden met dynamische ligamenten. Ze voorkomen dat tijdens de armlift, de humeruskop te ver naar boven glijdt (superieure migratie) en daarmee de ruimte onder het schouderdak (acromium) verkleint. Hoe minder ruimte, hoe groter de kans op afklemming (impingement). Natuurlijk zal de rotator cuff betrokken zijn bij rotatie, maar dat is voor de gezondheid van de schouder niet de meest belangrijke eigenschap.

Tijdens het liften van de arm wil de humeruskop naar boven glijden, hetgeen leidt tot afklemming (zie pijltjes).

Hoe zinvol is dit?

Rotator cuff training

Veelal zie je in een revalidatie situatie en soms ook tijdens een opwarming, een zeer bekende rotator cuff oefening, waarbij de humerus stijf langs de romp wordt gehouden en de schouder tegen weerstand wordt geroteerd. In deze stand wordt de belangrijkste eigenschap van de rotator cuff niet gebruikt, namelijk stabiliseren en is daarom alleen voor de minst belastbare patiënten geschikt. De rest, als rotator cuff oefeningen al geïndiceerd zijn, kan deze beter in 30 graden abductie uitvoeren, omdat de rotator cuff dan ook daadwerkelijk stabiliseert en de EMG activiteit met 20 procent toeneemt.

Tot uitputting?

De vraag is natuurlijk hoe vaak je deze oefening moet doen. Soms zie je namelijk situaties waarin de schouder in rotatie wordt belast met meerdere schijven gewicht. Zodra uitputting de beweging vertraagt, dan gaat men door met minder gewicht. Dit is mogelijk vanuit een inspanningsfysiologische invalshoek nog te verdedigen, maar in de functionele preventie kun je hier je vraagtekens bij plaatsen. In een onderzoek (Teyhen DS 2008) werd de rotator cuff uitgedaagd in een horizontale abductie tot de spieren 40 procent minder kracht konden leveren. Een meting liet zien, dat de humorale kop superieur migreerde met 0,79 mm. Aangezien de ruimte van een gezonde schouder tussen de 2 mm tot 14 mm, kan bij 2 mm, de ruimte met 40 procent zijn afgenomen. Het probleem is dat je aan de buitenkant niet kunt zien wat de speling is. Als je dan bedenkt dat symptomatische schouders soms maar de helft van de normale ruimte hebben vergeleken met de asymptomatische schouder, dan kan het effect nog veel groter zijn. Deze uitputting en superieure migratie werd, overigens in dit protocol, al bereikt in 90 seconde training! In een ander onderzoek (Chopp JN 2010) bleek de vermoeid te leiden tot 0,97 mm meer superieure migratie tijdens 135 graden abductie. Juist bij bovenhandse atleten, die een risicogroep vormen voor impingement klachten, wil je dit voorkomen.

Met video fluoroscopie werd de schouder beweging vastgelegd (Teyhen DS 2008).

Praktijk

Concreet gezien, wil je een dynamisch ligament als de rotator cuff niet uitputten, omdat deze bij heel veel bewegingen in de ADL wordt gebruikt. Als deze bewegingen leiden tot impingement vanwege uitputtende oefeningen, dan schieten we ons doel voorbij. Enkele sets van 8 seconden met een interval van tenminste 30 seconden lijken op hun plaats. Houdt de arm niet stijf langs de romp, maar plaats er een opgerolde handdoek tussen voor meer EMG activiteit, waarbij het weghalen van de handdoek de volgende progressie vormt.

Conclusie

De meest bekende rotator cuff oefening is niet optimaal voor opwarming of schouderrevalidatie, omdat het voorbij gaat aan de belangrijkste taak en dat is stabilisatie. De oefening zou idealiter in 30 graden abductie uitgevoerd moeten worden. Daarnaast leidt het uitputten van deze spierset tot migratie van de humeruskop, een risicofactor voor impingement. Deze uitputting kan in enkele minuten al bereikt worden en daarom is het raadzaam om slechts enkele sets van 8 herhalingen te hanteren.