Nicotinezuur of vitamine B3 is een wateroplosbare vitamine en kan door de lever worden omgezet in niacine. Daarom wordt het ook wel aangeduid als niacine. Tryptofaan kan overigens ook gebruikt worden als grondstof voor niacine, maar dit gebeurt minder vaak. Niacine is overigens naast nicotinezuur ook in voeding te vinden.

Nicotinezuuramide is een bestanddeel van de co-enzymen nicotine-amide-adenine-dinucleotide (NAD) en nicotineamide-adenine-dinucleotide-fosfaat (NADP) die beiden betrokken zijn in de energiehuishouding van de cel. Zij spelen een onmisbare rol in de citroenzuurcyclus.

Nicotinezuur wordt opgenomen in de dunne darm.

Overzicht: Nicotinezuur
Benaming
Namen	Nicotinezuur, vitamine B3(, niacine)
Chemische formule	C6H5NO2
Familie	Vitamines
Oplosbaar	in water
Dosering
Essentieel	Ja
Eenheden	milligram (mg)
ADH Europa	18 mg
ADH jongens / mannen
0-1	2 mg
1-3	4 mg
4-8	7 mg
9-13	11 mg
14 jaar en ouder	17 mg
ADH meisjes / vrouwen
0-1	2 mg
1-3	4 mg
4-8	7 mg
9-13	11 mg
14 jaar en ouder	13 mg
zwangere vrouwen	17 mg
lacterende vrouwen	20 mg
Aanwezig in voedingsgroepen
Vlees, vis, graan(producten) behalve mais, peulvruchten, noten
Top 5 bronnen per 100 gram
1. Gist	40,0 mg
2. Rijstzemelen	29,8 mg
3. Tarwezemelen	21,0 mg
4. Pinda's	17,2 mg
5. Lever	10,0 mg
Gebreksymptomen
Gebrek is zeldzaam, omdat tryptofaan ook omgezet kan worden in niacine. Het komt alleen voor in landen waar mais het hoofdbestanddeel is in de maaltijden - Dermatitis, diaree en dementie als symptomen van Pellagra - spierzwakte - algehele vermoeidheid - gebrek aan eetlust
Gebreksoorzaken / verhoogde behoefte
Stress en mogelijk zware fysieke inspanningen door de relatie met de energiehuishouding
Excessymptomen
Bij 10 mg treedt aderverwijding op zodat men een warm, jeukend gevoel krijgt. Dit fenomeen noemen we flushing en is op zich onschuldig. Bij inname van 1 gram of meer per dag: Misselijkheid - diarree - jeuk - huiduitslag - huidafwijkingen - leverfunctiestoornissen - verminderde glucosetolerantie
Synergisten
Vitamine B1, vitamine B2, vitamine C, fosfor, chroom, natrium e.a.
Antagonisten
Anti-biotica, alchohol, anti-conceptiepil, e.a.
Maximale inname per dag
Normaal	35 mg
Zwangerschap	35 mg
EU voorstel	10 mg
Bijzonderheden

Reference: Gezondheidsraad - "Voedingsnormen calcium, vitamine D, thiamine, riboflavine, niacine, pantotheenzuur en biotine" - U 1570/WB/db/551-W - 12 juli 2000, Schuit FC - "Medische biochemie" - ISBN 90 313 3020 D, Stegeman NE - "Voeding bij gezondheid en ziekte